جد دل یار نوں دے بیٹھے

 کلاسیکی پنجابی شاعری

جد دل یار نُوں دے بیٹھے

فیر اَن بَن، اِن بِن، اُن بُن کی

جھانجر یار دی چھڑنے مریندی

فِیر چَھن چَھن، چِھن چِھن، چُھن چُھن کی

وارث شاہ مینہ رحمت دا وسے

فیر کَن کَن، کِن کِن، کُن کُن کی

دوئی نعت رسول مقبول والی جیندے حق نزول لولاک کیتا

جدید پنجابی شاعری عارفانہ کلام حمد نعت منقبت

دوئی نعت رسول مقبول والی جیندے حق نزول لولاک کیتا

خاکی آکھ کے مرتبہ وڈا دتا، سب خلق دے عیب تھیں پاک کیتا

سرور ہو کے انبیاء، اولیاء دا، اگے حق دے آپ نوں پاک کیتا

کرے اُمتی اُمتی روز محشر، خوشی چھڈ کو جیو غمناک کیتا

ہویا حق نوں شوق جد ملن دا، ڈھویا نذر براق چالاک کیتا

تے سلام پیغام پُہچان تائیں، قاصد وحی سردار ملاک کیتا

جیہڑیاں لین اڈاریاں نال بازاں

 کلاسیکی  پنجابی شاعری

جیہڑیاں لین اُڈاریاں نال بازاں 

اوہ بُلبلاں تھک مریندیاں نی

اوہناں ہرنیاں دی عمر ہو چکی 

پانی شیر دی جوہ دا پیندیاں نی

اوہ واہناں جان کباب ہوئیاں 

جیہڑیاں ہیڑیاں نال کھہیندیاں نی

مرد باہجھ مہری پانی باہجھ دھرتی

 کلاسیکی  پنجابی شاعری

مرد باہجھ مہری، پانی باہجھ دھرتی 

عاشق ڈِٹھڑے باہجھ نہ رجدے نیں

لکھ سریں اوّل سوّل آون یار 

یاریاں تھوں نہ مُول نہ بھجدے نیں

بِھیڑاں بندیاں انگ وٹا دیندے پردے 

عاشقاں دے مرد کجدے نیں

بجهی عشق دی اگ نو واؤ لگی

 کلاسیکی  پنجابی شاعری

بجهی عشق دی اگ نو واؤ لگی

سماں آیا ہے شوق جگاونے دا

بالناتھ دے ٹلے دا راه پهڑیا

متا جاگیا کن پڑاونے دا

یار ملے تاں شکر بجا لیائیے

کهیا وعده عمر گواونے دا

ایس گھنڈ وچ بہت خرابیاں نیں

 کلاسیکی پنجابی شاعری

 ایس گھنڈ وچ بہت خرابیاں نیں اگ لائی کے گھنڈ نوں ساڑیے نی

گُھنڈ حسن دی آب چھپا لیندا لمے گھُنڈ والی رڑے ماریے نی

گھُنڈ عاشقاں دے بیڑے ڈوب دیندا مینا تاڑ نہ پنجرے ماریے نی

تدوں ایہہ جہان سبھ نظر آوے جدوں گھنڈ نوں ذرا اتاریے نی

گھنڈ انھیاں کر ے سجا کھیاں نوں گھنڈ لاہ توںمونہہ توں لاڑیے نی

وارثؔ شاہ نہ دبیے موتیاں نوں پُھل اگ دے وچ نہ ساڑیے نی

وارث شاہ

بھکھا کھنڈ تے کھیر دا ہویا راکھا

 کلاسیکی پنجابی شاعری

‏بُھکھا کھنڈ تے کھیر دا ہویا راکھا

رنڈا چلیا ساک کراونے نوں

بیڑی کاغذ دی باندر ملاح ہویا

ایس پور دے پار لگاونے نوں

وارث شاہ

سارنگ نال تلنگ شہنائیاں دے راگ سوہنی دا بھوگ الاؤندا اے

 کلاسیک پنجابی شاعری

سراں تے راگاں دی کافی

سارنگ نال تلنگ شہنائیاں دے راگ سوہنی دا بھوگ الاؤندا اے

سورٹھ گجریاں، پوربی، للت، بھیروں دیپک راگ دی زیر بتاؤندا اے

توڈی میگھ ملہار تے گونڈسری تے دھناسری نال رلاؤندا اے

مالسری تے پرگ دا راگ بولے نال مالوہ وچ چھناؤندا اے

ستیں سُریں لا کے ونجھلی نوں، انگلی پور گرام تے لاؤندا اے

نین نرگسی مرگ ممولڑے دے

 کلاسیک پنجابی شاعری

نین نرگسی مرگ ممولڑے دے 

گلہاں ٹہکیاں پھل گلاب دا جی

بھواں وانگ کمان لاہور دسن 

کوئی حسن نہ انت حساب دا جی

سرمہ نیناں دی دھار وچ پھب رہیا 

چڑھیا ہند تے کٹک پنجاب دا جی

گھر رب دے مسجداں ہوندیاں نیں

 کلاسیک پنجابی شاعری

گھر رب دے مسجداں ہوندیاں نِیں

ایتھے غیر شرع ناہیں واڑئیے ووئے

کُتا، اَتے فقیر پلیت ہووے 

نال دُریاں دے بنھ مارئیے ووئے

تارک ہو صلوٰة دا پٹے رکھیں

لباں والیاں مار پچھاڑئیے ووئے

گھوڑا صبر دا ذکر دی واگ دے کے نفس مارنا کم بھجنگیاں دا

 کلاسیک پنجابی شاعری

گھوڑا صبر دا ذکر دی واگ دے کے نفس مارنا کم بھجنگیاں دا

چھڈ زراں تے حکم فقیر ہوون ایہہ کم ہے ماہنواں چنگیاں دا

عشق کرن تے تیغ دی دھار کپن نہیں کم ایہہ بھکھیاں ننگیاں دا

جہیڑے مرن سو فقر تھیں ہون واقف نہیں کم ایہہ مرن تھیں سنگیاں دا

شوق مہر تے صدق یقین باجھوں کیہا فائدہ ٹکڑیاں منگیاں دا

وارث شاہ جو عشق دے رنگ رتے کندی آپ ہے رنگ دیاں رنگیاں دا

وارث شاہ

وقت اوکھڑے سوکھڑے لنگ جاندے

  کلاسیکی پنجابی شاعری

وقت اوکھڑے سوکھڑے لنگ جاندے

گلاں یاد سجناں دیاں رہندیاں نی

جدوں ملک الموت آپائے پھیرا

مہندیاں ہتھاں تے لگیاں رہندیاں نی

وارث شاہ ما پے اودوں یاد آون

جدوں گل مصیبتاں پیندیاں نے

وارث شاہ

وارث شاہ(شخصی و علمی تعارف و حالات زندگی)

 وارث شاہ 

سید وارث شاہ پنجاب کے ایک تاریخی قصبہ جنڈیالہ شیر خان ( شیخوپورہ، پنجاب، پاکستان) میں 5 ربیع الثانی 1130سن ہجری بمطابق 1718سن عیسوی کو پیدا ہوئے۔ آپ کے والد کا نام سید گل شیر شاہ تھا، وارث شاہ کا تعلق نقوی بھاکری سادات سے تعلق رکھتے تھے، آپ کے جد امجد حضرت امیر محمد مکی رضوی بھاکری(جن کا مزار سکھر سندھ میں واقع  ہے)۔ بعد ازاں وارث شاہ کے خاندان نے بالائی سندھ سے  وسطی پنجاب کی جانب ہجرت کی. وارث شاہ علم حاصل کرنے کی غرض سے قصور میں مولانا غلام مرتضیٰ کی خدمت اقدس میں حاضر ہوئے۔ جب دنیاوی علم حاصل کر چکے تو مولوی صاحب نے اجازت دی کہ جاؤ اب باطنی علم حاصل کرو اور جن سے چاہو بیعت کر لو۔ وارث شاہ نے بابا فرید گنج شکر کے خاندان سے بیعت لی۔ روایت ہے کہ جب ”ہیر رانجھا“ کے قصہ کے متعلق آپ کے استاد محترم کو علم ہوا تو انہوں نے اس واقعہ پر ناراضگی کا اظہار کیا، لیکن جب آپ کے استاد محترم نے اسے پڑھنا شروع کیا تو سننے کے بعد فرمایا؛ وارثا! تم نے تو تمام جواہرات مونج کی رسی میں پرو کر رکھ دئیے ہیں۔ اس فقرے سے آپ اس کتاب کی قدر و منزلت کا اندازہ لگا سکتے ہیں۔ وارث شاہ کا کلام کئی صدیاں گزرنے کے باوجود آج بھی ہر عمر کے لوگوں میں یکساں پسند کیا جاتا ہے۔ وارث شاہ کی اس افسانوی داستان کے وجہ سے ان کو پنجابی زبان کا شیکسپیئر بھی کہا جاتا ہے۔ بلاشبہ آپ نے پنجابی شاعری کو ایک نیا عروج و دوام بخشا ہے۔ آپ کا کلام ہندوستان، پاکستان کے سمیت ساری دنیا کے طول و عرض میں پنجابی سمجھنے والے افراد میں مقبول عام ہے۔ وارث شاہ نے 10 محرم 1220 سن ہجری میں اس جہان فانی سے رخصت لی۔

نمونۂ کلام

پنجاں پِیراں نوں رانجھنے یاد کیتا جدوں ہیر سنیہڑا گھلیا ای

ماں باپ قاضی سبھا گرد ہوئے گِلہ سبھناں دا اساں جھلیا ای

آئے پیر پنجے اگے ہتھ جوڑے نِیر روندیاں مُول نہ ٹھلیا ای

بچہ کون مصیبتاں پیش آئیاں وِچوں جیو ساڈا تھرتھلیا ای

میری ہیر نوں ویر حیران کیتا قاضی ماؤں تے باپ پتھلیا ای

مدد کرو خدا دے واسطے دی میرا عشق خراب ہو چلیا ای

بہت پیار دلاسڑے نال پیراں مئیں رانجھے دا جیو تسلیا ای

تیری ہیر دی مدد تے میاں رانجھا مخدوم جہانیاں گھلیا ای

دو سد سُنا کھاں ونجھلی دے ساڈا گاونے تے جیو چلیا ای

وارث شاہ اگے جٹ گاؤندائی ویکھو راگ سُن کے جیو ہلیا ای

٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭

بادشاہاں نوں عشق اجاڑ دیندا

ناں تخت ریہندے ناں تاج ریہندے 

جیہڑا پھُل کھِڑدا آخر سُک جاندا

کدے حسن دے سدا نئیں راج ریہندے 

تے روگی عشق دا کدے نئیں ٹھیک ہوندا

وارث شاہ لوکی جھلے نیں کردے علاج ریہندے

٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭

راہے راہ جاں سیالاں دی جوہ آئی ہیر آکھیا ویکھ لے جوہ  میاں 

جتھوں کھیڈ دی گئے ساں چوچ کر دے تقدیر لا ہے وچ کھوہ میاں 

جدوں جنج آئی گھر کھیڑ یاں دی طوفان آیا سرِ نوح میاں

ایہہ تھانو جتھے کیدو پھاٹیا سی وارث سہلیاں بنھ دھروہ میاں

٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭

پنجاں پیراں نوں رانجھنے یاد کیتا

 پنجاں پِیراں نوں رانجھنے یاد کیتا

جدوں ہیر سنیہڑا گھلیا ای

ماں باپ قاضی سبھا گرد ہوئے

گِلہ سبھناں دا اساں جھلیا ای

آئے پیر پنجے اگے ہتھ جوڑے

نِیر روندیاں مُول نہ ٹھلیا ای

حق سچ دی گل نہ کرے کوئی

 حق سچ دی گل نہ کرے کوئی

جھوٹ بولنا رسم سنسار ہوئی

مجلس لا کے کرنا حرام ایکا

صوبیدار تے حاکم نہ شاہ کوئی

رعیت ملک تے سب اجاڑ ہوئی

پیا ملک دے وچ ہے بڑا رولا

ہر کسے دے ہتھ تلوار ہوئی

وارث شاہ

بادشاہاں نوں عشق اجاڑ دیندا

بادشاہاں نوں عشق اجاڑ دیندا

ناں تخت ریہندے ناں تاج ریہندے 

جیہڑا پھُل کھِڑدا آخر سُک جاندا

کدے حسن دے سدا نئیں راج ریہندے 

تے روگی عشق دا کدے نئیں ٹھیک ہوندا

وارث شاہ لوکی جھلے نیں کردے علاج ریہندے

وارث شاہ

راہے راہ جاں سیالاں دی جوہ آئی

راہے راہ جاں سیالاں دی جوہ آئی ہیر آکھیا ویکھ لے جوہ  میاں 

جتھوں کھیڈ دی گئے ساں چوچ کر دے تقدیر لا ہے وچ کھوہ میاں 

جدوں جنج آئی گھر کھیڑ یاں دی طوفان آیا سرِ نوح میاں

ایہہ تھانو جتھے کیدو پھاٹیا سی وارث سہلیاں بنھ دھروہ میاں

وارث شاہ

پھڑ ونجلی بدل تقدیر رانجھنا

پھڑ ونجلی بدل تقدیر رانجھنا
تیری ونجلی تے لگی ہوئی ہیر رانجھنا

تیری اک ذات نال وسدا جہان اے
تن من کیتا اساں تیتھوں قربان اے
سچے پیار دے گواہ پنج پیر رانجھنا
تیری ونجلی تے لگی ہوئی ہیر رانجھنا